Obliczanie dni płodnych przydaje się wtedy kiedy starasz się o dziecko, ale również tzw. „kalendarzyk” może być używany przy zapobieganiu niechcianej ciąży choć nie jest to najskuteczniejsza metoda antykoncepcji. Poznaj najdokładniejsze metody wyznaczania okna płodności (kalendarz, śluz, temperatura, testy owulacyjne) a także skorzystaj z naszego kalendarza dni płodnych.
Co to są dni płodne i „okno płodności”?
„Dni płodne” to potoczne określenie okna płodności czyli kilku dni w cyklu menstruacyjnym, w których współżycie może zakończyć się ciążą. W praktyce okno płodności zwykle zaczyna się ok. 5 dni przed owulacją i kończy 12–24 godziny po owulacji (to efekt tego, że plemniki mogą przeżyć w drogach rodnych kilka dni, a komórka jajowa – krótko po owulacji).
Ważne: nie każda kobieta owuluje „równo w połowie cyklu”. Owulacja może przesuwać się m.in. przez stres, chorobę, zmianę snu, podróże czy intensywne treningi. Co oznacza, że jeżeli stosujesz tzw. „kalendarzyk” jako jedyne zabezpieczenie antykoncepcyjne to nie będzie dawało 100% pewności, że w wyliczonym okresie owulacja nie wystąpi, a tym samym nie daje wystarczającego zabezpieczenia przed niechcianą ciążą.
4 proste sposoby na obliczenie dni płodnych
Kalkulator dni płodnych
Wskaż dzień swojej ostatniej miesiączki (pierwszy dzień krwawienia) oraz średnią długość cyklu menstruacyjnego (ile wynosi okres od poprzedniej miesiączki do ostatniej).
Kalkulator dni płodnych
1. Metoda kalendarzykowa (liczenie na podstawie długości cyklu)
Możesz dokonać samodzielnie obliczeń do wyznaczenia dni płodnych. Metoda kalendarzykowa opiera się na założeniu, że owulacja zwykle występuje ok. 12–16 dni przed kolejną miesiączką (to tzw. faza lutealna, która u wielu kobiet jest bardziej stała niż pierwsza połowa cyklu). W związku z tym, że owulacja może się przesuwać, metoda działa najlepiej, gdy:
- cykle są w miarę regularne,
- masz dane z kilku cykli (im więcej, tym lepiej),
- traktujesz ją jako orientację albo łączysz z obserwacją śluzu/temperatury.
Dzień 1 cyklu = pierwszy dzień prawdziwego krwawienia miesiączkowego (takiego, które wymaga podpaski/tamponu/kubeczka). Nie liczymy tutaj plamienia. Zmierz długość swoich cykli. Długość cyklu liczysz do dnia przed kolejną miesiączką od dnia 1 pierwszego dnia krwawienia. Najlepiej jeśli będziesz notowała pierwszy dzień każdej miesiączki. Zbierz dane z kilku cykli, najlepiej 6, żeby pomiary były jak najrzetelniejsze.
Jak policzyć dni płodne krok po kroku:
- Policz średnią długość cyklu (np. z 3–6 ostatnich cykli)
- Szacowana owulacja = długość cyklu – 14 (dni)
- Okno płodności przyjmij szerzej: od ~5 dni przed owulacją do 1 dnia po
Przykład (cykl 29 dni):
- dni płodne orientacyjnie: 10–16 dzień cyklu
- owulacja ≈ 29 – 14 = 15. dzień cyklu
To metoda orientacyjna, od jej dokładności zależy wiele czynników takich jak regularność cykli, stres, prawidłowe odżywianie i nawadnianie i wiele innych. Nie stanowi skutecznego sposobu antykoncepcyjnego.
2. Obserwacja śluzu owulacyjnego
To jedna z kluczowych metod rozpoznawania dni płodnych. Sluz w trakcie cyklu zmienia się. Zaraz po miesiączce zwykle odczuwamy zwiększoną suchość pochwy lub niewielkie ilości śluzu. Wówczas jest to czas dni niepłodnych. Im bliżej owulacji, tym pochwa wytwarza więcej śluzu, jest on kremowy lub mleczny. Jednak w momencie kiedy śluz wydzielany jest w zwiększonej ilości, jest on widocznie przezroczysty, przejrzysty i rozciągliwy i śliski, przypominający surowe białko jajka możemy określić, że jest to faza owulacyjna, a więc mamy do czynienia z okresem dni płodnych. Ten rodzaj śluzu sprzyja plemnikom – chroni je i pomaga w dotarciu do komórki jajowej. Może utrzymać ich zdolność do zapłodznienia nawet do 5 dni. Po tym „okienku” śluz gęstnieje, może wrócić również odczuwanie suchości pochwy. Wówczas mamy do czynienia z dniami niepłodnymi.
3. Pomiar podstawowej temperatury ciała
Ta metoda opiera się na naturalnych zmianach hormonalnych zachodzących w cyklu menstruacyjnym. Nie przewiduje owulacji z wyprzedzeniem, ale pozwala potwierdzić, że już do niej doszło.
Po owulacji w organizmie kobiety rośnie poziom progesteronu, który powoduje niewielki, ale stały wzrost temperatury ciała – zwykle o 0,2–0,5°C. Ten wzrost utrzymuje się aż do końca cyklu. Oznacza to, że przed owulacją zanotujemy niższe temperatury. Po owulacji, pod wpływem progesteronu, temperatura zwykle rośnie i utrzymuje się wyżej do końca cyklu.
Metoda ta polega na pomiarze temperatury najlepiej w pochwie codziennie rano, przed wstaniem z łóżka, najlepiej o stałej porze. Ważna jest tu konsekwencja i dobry termometr z pomiarem do 2 miejsc po przecinku. Nie należy zmieniać miejsca pomiaru, np. jeżeli przyjęłaś już pomiar dopochwowy to nie zmieniaj go na pomiar, np pod pachą. Metoda bywa łączona z obserwacją śluzu (tzw. metoda objawowo-termiczna).
4. Testy owulacyjne
Testy owulacyjne to specjalne paski lub kasetki, które wykrywają w moczu wzrost hormonu LH (hormon luteinizujący). Wzrost poziomu LH (tzw. „skok LH”) pojawia się zwykle 24–36 godzin przed owulacją. To sprawia, że testy są znacznie bardziej przydatne do przewidywania momentu owulacji, niż np. pomiar temperatury (który potwierdza owulację dopiero po fakcie).
Test owulacyjny kupisz w aptece. Odrobinę moczu umieszczasz w pojemniku, w którym namaczasz pasek z testem lub umieszczasz kasetkę bezpośrednio pod strumień moczu. Czekasz kilka minut i masz już wynik czy w danym dniu następuje owulacja czy nie. W praktyce testy owulacyjne mogą być bardzo pomocne przy staraniach o ciążę lub przy nieregularnych cyklach (często jako uzupełnienie obserwacji).
Obliczanie dni płodnych to przydatne narzędzie zarówno dla osób starających się o dziecko, jak i dla tych, które chcą lepiej poznać swój cykl menstruacyjny. Choć tzw. kalendarzyk bywa stosowany jako naturalna metoda zapobiegania ciąży, nie daje on pełnej skuteczności, ponieważ owulacja może się przesuwać pod wpływem wielu czynników, takich jak stres czy choroba.
Największą dokładność w wyznaczaniu okna płodności daje łączenie kilku metod: obliczeń kalendarzykowych, obserwacji śluzu szyjkowego, pomiaru podstawowej temperatury ciała oraz testów owulacyjnych. Każda z nich opiera się na innych sygnałach wysyłanych przez organizm i ma swoje zalety oraz ograniczenia.
Aby ułatwić orientacyjne wyznaczenie dni płodnych, warto skorzystać z kalkulatora dni płodnych dostępnego w artykule. Pamiętaj jednak, że najlepsze efekty, zwłaszcza przy staraniach o ciążę, przynosi świadoma obserwacja własnego ciała i łączenie kilku metod jednocześnie.
Źródła: Polmedis.pl, MjakMama.pl, Edziecko.pl
